Kattenvriendelijke kamerplanten

Een kat die aan een blad knabbelt hoort bij het huishouden. De vraag is dus niet zozeer of een plant gifstoffen bevat, maar wat er gebeurt als je dier er een hap van neemt. Bij de meeste kamerplanten is dat een uur kwijlen en een vervelende dag. Bij een paar soorten is het een noodgeval. Dat onderscheid staat hieronder, met de bron erbij.

Wat 'giftig' in de praktijk betekent

Bij kamerplanten gaat het bijna nooit om vergiftiging in de zin van een stof die het lichaam binnendringt. Het gaat om irritatie, en die komt in drie soorten.

Onoplosbare calciumoxalaatkristallen. Microscopisch kleine naaldjes in het blad. Bijt een kat erin, dan prikken ze in de mondslijmvliezen: kwijlen, een gezwollen mond, soms braken. Onaangenaam en soms een paar dagen zichtbaar, maar zelden gevaarlijk. Dit is het mechanisme bij Monstera, Philodendron, Alocasia, Spathiphyllum, Zamioculcas en de meeste Ficussen.

Saponinen. Zeepachtige stoffen die maag en darm irriteren: braken, kwijlen, minder eetlust, soms sloomheid. Zo werken Dracaena, Sansevieria, Yucca en Aloë.

Echte orgaanschade. Dit is een andere categorie, en gelukkig een kleine. Daarover verderop meer, want dat is het enige waar je echt bang voor moet zijn.

De indeling hieronder volgt de plantendatabase van de Amerikaanse ASPCA, die per soort aangeeft of hij giftig is voor katten en honden. Houd één nuance in gedachten: niet-giftig betekent niet dat je kat een hele plant kan opeten zonder te braken. Plantenvezel in een kattenmaag geeft altijd kans op overgeven.

De niet-giftige lijst

Palmen vormen het hart van deze lijst, en dat is geen toeval: palmen slaan hun energie op in vezel en zetmeel in plaats van in afweerstoffen. Al deze soorten staan bij de ASPCA als niet-giftig voor katten en honden.

Eén soort uit onze collectie verdient een voetnoot. De Caryota Mitis, de vissenstaartpalm, heeft blad dat geen probleem vormt, maar het vruchtvlees bevat wel oxalaatnaaldjes die bij kauwen een gezwollen mond geven. Binnenshuis komt een Caryota vrijwel nooit tot vrucht, dus in de praktijk is het risico klein. Draagt hij toch vruchten, ruim ze dan op met handschoenen aan.

Deze laat je staan

Populair, en juist niet geschikt in een huis met een knabbelende kat of hond. Wat er gebeurt, staat erbij, want dat is nuttiger dan een kale lijst.

Wil je deze soorten toch, zet ze dan hoog en buiten sprongbereik. Een kat komt verder dan je denkt, dus een boekenkast op twee meter is geen garantie; een plafondhaak of een dichte ruimte wel.

Het echte gevaar zit niet in je kamerplanten

Alles hierboven is vervelend. Drie dingen zijn dat niet, en die staan zelden in een lijstje met kamerplanten omdat ze meestal als bloemen of cadeau binnenkomen.

Lelies zijn levensgevaarlijk voor katten. Echte lelies (Lilium) en daglelies (Hemerocallis) veroorzaken bij katten acuut nierfalen. Alle delen zijn giftig, ook het stuifmeel en het water in de vaas, en een paar happen blad kunnen genoeg zijn. Een boeket met lelies hoort niet in een huis met een kat. Merk je dat je kat eraan heeft gelikt of gegeten, bel dan meteen de dierenarts, ook als hij zich nog goed lijkt te voelen: behandeling in de eerste uren maakt het verschil.

De sagopalm is geen palm. De Cycas revoluta wordt als palm verkocht, maar is een cycadee en veroorzaakt bij honden en katten leverfalen. De zaden zijn het gevaarlijkst. Koop je een palm, controleer dan de botanische naam: de palmen in de lijst hierboven zijn echte palmen en niet giftig.

Bollen in de vensterbank. Amaryllis, hyacint, narcis en tulp geven bij inname stevige maag-darmklachten, en de bol is het ergste deel.

Niet giftig én geschikt voor een donkere hoek

Hier wringt het vaak, want de klassieke schaduwplanten – Zamioculcas, Sansevieria, Philodendron, Scindapsus, Spathiphyllum – staan allemaal op de niet-geschikte lijst. Vier soorten zitten in beide categorieën en zijn dus je beste keuze voor een donkere hoek met huisdieren:

• Chamaedorea Elegans voor een smalle plek
• Howea Forsteriana of Rhapis Excelsa voor een grote hoek
• Nephrolepis voor een vochtige, schaduwrijke plek
• Calathea Orbifolia op een lage kast

Welke soorten het verder volhouden zonder veel daglicht, staat in kamerplanten voor weinig licht – let daar op de giftigheid als je een kat hebt.

Wat je doet als je kat toch heeft gegeten

Bij de meeste kamerplanten geldt: rustig blijven en je dier in de gaten houden. Kwijlen en een keer braken hoort bij oxalaatirritatie en trekt meestal binnen een dag weg. Spoel het bekje eventueel met wat water of geef iets lekkers zodat hij slikt.

Bel je dierenarts als je dier blijft braken, niet wil eten of drinken, sloom wordt, moeite heeft met slikken of ademen – of altijd meteen bij een lelie, een sagopalm of een bol. Noem de botanische naam als je die hebt en maak een foto van de plant. Je dierenarts kan zelf informatie opvragen bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum van het UMC Utrecht; dat centrum is voor professionals, dus de route loopt via je arts en niet direct.

Probeer je dier niet zelf te laten braken. Met zout of andere huismiddelen richt je vaak meer schade aan dan de plant.

Zo houd je plant en kat uit elkaar

Katten knabbelen aan bladeren uit verveling en omdat vezel hun spijsvertering helpt. Bied dus een alternatief in plaats van alleen een verbod.

• Zet kattengras neer, op een plek die makkelijker bereikbaar is dan je planten. Dat lost het meeste op.
• Dek de potgrond af met grove kiezels of schelpen. Dat houdt katten uit de pot, die aarde soms als bak gebruiken.
• Kies vorm boven bereikbaarheid. Een plant met stevig, rechtopstaand blad daagt minder uit dan een hangplant die langs een kastdeur bungelt.
• Verplaats in plaats van bestraffen. Een plant die stelselmatig wordt aangevreten, hoort in een andere kamer.

Onze volledige selectie staat in de collectie kattenvriendelijke kamerplanten. Welke vormen bij je interieur passen, wijst de stijltest.

Veelgestelde vragen

Welke kamerplant is het veiligst bij een kat?

Een palm. De Chamaedorea Elegans, de Howea Forsteriana en de Rhapis Excelsa staan alle drie als niet-giftig te boek en verdragen de meeste plekken in huis.

Is een Sansevieria giftig voor honden en katten?

Ja. De Sansevieria bevat saponinen, die braken, kwijlen en minder eetlust geven. Kies in plaats daarvan een varen of een palm.

Is de Monstera giftig voor katten?

Ja. Het blad bevat onoplosbare calciumoxalaatkristallen die de mondslijmvliezen irriteren: kwijlen, een gezwollen mond en soms braken. Zelden ernstig, wel onaangenaam.

Welke plant is het gevaarlijkst voor een kat?

De lelie. Echte lelies en daglelies veroorzaken bij katten acuut nierfalen, ook via stuifmeel of vaaswater. Bel bij contact meteen de dierenarts, ook zonder klachten.

Wat doe ik als mijn kat van een blad heeft gegeten?

Blijf rustig en houd je dier in de gaten. Bel de dierenarts bij blijvend braken, sloomheid, niet eten of moeite met slikken, en altijd meteen bij een lelie, sagopalm of bloembol. Laat je dier nooit zelf braken.

Zijn alle palmen veilig voor huisdieren?

Bijna. De uitzondering is de sagopalm (Cycas revoluta), die geen echte palm is en bij honden en katten leverfalen veroorzaakt. Controleer de botanische naam.

Betekent niet-giftig dat mijn kat er onbeperkt van kan eten?

Nee. Niet-giftig betekent dat er geen schadelijke stoffen in zitten, maar plantenvezel in een kattenmaag kan altijd braken geven. Kattengras naast je planten scheelt het meest.

Groen en huisdieren gaan prima samen. Kies bewust, zet kattengras neer, en je huis blijft rustig en veilig.

Bronnen: de plantendatabase van de ASPCA voor de indeling giftig en niet-giftig, en het LICG voor wat te doen bij een vermoedelijke vergiftiging. Dit artikel vervangt geen diergeneeskundig advies.